Radio Tonka 25 jaar: feest en vaarwel van de ether?

Den Haag 10 oktober 2019. Ik ben te gast in de Radio Tonka studio in de kelder van de gekraakte Villa Grijsheert aan de Alexander Gogelweg. Aanwezig zijn 4 DJ’s: Rob (voorzitter van de vereniging), Bardo (penningmeester en secretaris), Martijn (lid feestcommissie) en Tjebbe (bestuurslid). Vanavond worden de laatste puntjes op de i gezet voor het jubileumfeest: Radio Tonka 25 jaar! Het gaat over draaiboeken en draaitafels, niet toegekende subsidies en hoger uitvallende kosten. Een echte produktievergadering dus, voor een feestje wat maar liefst 9 dagen gaat duren.

Een kleurrijke geschiedenis

De ontruiming van De Blauwe Aanslag gefilmd door Matthijs Janssen. Radio Tonka heeft wat er binnen gaande was live uitgezonden. Speakers op het dak. Tot het bittere einde.

Den Haag 1994. Vijf bezielde radiomakers en muziekliefhebbers uit de Haagse kraakscene richten Radio Tonka op. Vanuit de Blauwe Aanslag wordt er vanaf twaalf uur ’s nachts uitgezonden tot zolang de DJ’s er zin in hebben. Vrije radio. Voor het eerst is er techno en house op de radio te beluisteren. Wat er niet wordt gedraaid, nog steeds niet, is mainstream popmuziek. Electro, techno, hiphop, rock, punk: alles kan. Geen reclames. Wel experimentele muziek, programma’s met gasten en discussies live op de radio. Wanneer de Blauwe Aanslag ontruimd wordt op 3 oktober 2003, wordt er live uitgezonden. Er wordt actie gevoerd via speakers op het dak, totdat de stekker er letterlijk wordt uitgetrokken door de ME en Eneco. 

Radio Tonka gaat door. Eerst vanuit het Brullend Breekijzer en later vanuit De Illusie in de Casuaristraat, totdat ook dit kraakpand in 2010 ontruimd wordt. Het radiostation verhuist haar studio naar Villa Grijpsheert, beter bekend als Villa Te Koop. Aan de Alexander Gogelweg wordt tot op heden 7 dagen per week tussen 23.00 uur en 3.00 uur uitgezonden. Helemaal legaal overigens, want sinds 2005 is Tonka te beluisteren via DenHaag FM. Nog steeds in de ether, op kanaal 92.0. 

Een jubileumfeest van 9 dagen!

Klik op de flyer voor het programma

Ik kan me het feest van het 20-jarig bestaan nog goed heugen. Er was een programma in De Vinger, bij oud-Tonkanauten De Neet en Nikser. Ook in Maakhaven was het 2 dagen lang feest. Ik weet zelfs nog met wie ik was en op welke muziek ik gedanst heb. 

Het 25-jarig jubileumfeest gaat dat memorabele weekend misschien wel overtreffen. Vanaf donderdag 17 oktober t/m vrijdag 25 oktober is er een programma in de Grey Space in the Middle met live radio uitzendingen, live bands, workshops èn er is een overzichtsexpositie. 

Een bonte verzameling namen

Studio Tonka
Een Tonka autoverzameling is er natuurlijk ook

Komen alle oude Tonka DJ’s draaien? Rob en Bardo schudden van nee. Helaas is er geen ledenlijst of iets dergelijks uit de begintijd en weten wij echt niet wie er achter al die aliassen van toen schuilen. Dat is natuurlijk inherent aan een illegale zender. Er zijn wel oproepen geplaatst op Facebook, maar niet iedereen zit daar op. 

Jammer. Ik ben wel benieuwd welke Hagenezen schuilen achter namen als Willie Wonka, Psychedelicatessen, Shitcluster, De Woanzin, Snail Surround System, BAK, Mozzarella, Jack Tulp, Kenny Harder of Frank Son. Maar wie weet. De helft van Unit Moebius en ex-Tonkanaut Jan Duivenvoorden en Tonka DJ van het eerste uur Joop Ankerman zijn er in ieder geval.

Tegenwoordig is Tonka een vereniging. De DJ’s/leden betalen 5 euro per maand om de kosten voor de techniek en de Villa te dekken. Er zijn momenteel 50 DJ’s betrokken en samen maken ze 35 radio programma’s per maand. 

Een aantal DJ’s loopt alle jaren mee. VleesnochVis is daar één van en ook Obscuriosa draait al mee sinds de piratentijd. Programma’s als Kipcornah en De Nooit meer Douchen Show staan al jaren vast op het programma. Een brede programmering. Het is allemaal vanzelf zo gegroeid. 

Vrouwen en viezigheid

DJ Damesmeisje live op radio Tonka
DJ Damesmeisje

Ik kijk naar de namen en om me heen. Is Tonka alleen voor mannen? Het lijkt er wel op. Van de actieve DJ’s uit de piratenperiode komt er bij mij namelijk maar één vrouw naar boven: Damesmeisje. Ik bel even met haar. Damesmeisje vertelt hoe zij samen draaide met Mozzarella in de Blauwe Aanslag en in De Illusie. Mozzarella heeft de ontruimingen, inbeslagnames van apparatuur en de daar op volgende rechtszaken van dichtbij meegemaakt. Bij de rechtzaken droegen alle Tonkanauten overigens bij om de juridische kosten te dekken. Damesmeisje schiet nog één andere vrouwelijke DJ te binnen: Madame Jeanette. Die coole blonde met de rode lippen. 

De laatste jaren zijn er, naast meer jongeren, eindelijk weer vrouwelijke DJ’s bijgekomen. Vaida Tonka, North Sea Wolf pack, Reddy Radio, Avé Eva en L.A. Lady (Deirdre Direktor) hebben elk hun eigen programma. Waarom nu pas? Volgens Rob heeft dat misschien wel met hygiëne te maken. Vroeger was de studio namelijk zo smerig, dat vrouwen zich niet lieten zien. Wie zich wel liet zien was Sander van der Pavert. Die heeft in 1999 nog eens een liveshow gedaan tijdens Kipcornah, zegt Martijn lachend. 

Een verbindende factor voor de Haagse underground

Nooit meer douchen show

De hoogdrempelige smerigheid daargelaten, is Tonka altijd laagdrempelig geweest voor iedere DJ die radio wilde maken. Voor de diverse undergroundscenes is de radiozender nog steeds een verbindende factor en uniek door nog steeds via de ether uit te zenden en niet via internet of de kabel. Er zijn kruisbestuivingen met bijvoorbeeld Intergalactic FM, samenwerkingsverbanden met De Samenscholing (vh De Vloek), maar ook met de Haagse Popradar. Deze laatste organiseert tijdens de jubileumweek de Haagse Popweek. In het kader daarvan verzorgen Tonka DJ Kipkillah de workshop Beatlab, DJ’s Moosz & Maurice de Kale een workshop DIY radio maken en is er een masterclass Freestyle techno door Club Res. 

Vanaf volgende week heeft de Grey Space in the Middle dus negen dagen lang Radio Tonka in the Middle. Maar liefst 51 acts staan geprogrammeerd. Het eindfeest op de 25e wordt een niet te missen klappertje. Van Wetboys tot Hellboii, van OZMA tot Joop Ankerman.

Den Haag FM: bondgenoot of boeman?

Geen blije gezichten na de aankondiging van Den Haag FM om Tonka uit de ether te halen

Hoeveel luisteraars hebben jullie eigenlijk? Door Den Haag FM is weleens een schatting van 5000 luisteraars per maand genoemd, maar anders dan bij internetradio is het moeilijk te meten wat de luisterdichtheid is. Niet heel belangrijk voor deze radiomakers, die bij deze Den Haag FM een dikke pluim geven voor de inmiddels 14-jarige samenwerking. 

Wanneer ik vraag hoe de toekomst er uit ziet voor Radio Tonka, verdwijnt de feestneus van de feestcommissie gezichten. De nieuwe stationmanager van DenHaag FM, Rudo Slappendel, is niet van plan het contract met Radio Tonka te verlengen. Pardon?!

Terug naar de piratentijd

Den Haag 2020. Geen Radio Tonka meer? Dat is al over een maand of 2! Ik kan het me niet voorstellen dat een station met zo’n brede programmering, kleurrijk verleden en trouwe luisteraars zomaar verdwijnt. Wat dan? Gaan jullie weer underground? 

Rob en Bardo weten het niet. De zender heeft voor hetere vuren gestaan. Eerst maar een persbericht opstellen. Een alternatief zou zijn om over de kabel uit te zenden of door het internet op te gaan. Toch geen echte radio volgens deze Tonkaboys. Het piratenbloed borrelt weer. Om in de ether te blijven is underground gaan zeker een optie.

Steun de jubilaris!

Het beroemde logo

Het jubileumfeest krijgt opeens een andere lading, maar blijft op een paar onderdelen na gratis toegankelijk. Neem gerust een cadeautje mee voor de jubilaris. Donaties zijn zeer welkom en broodnodig. Je kunt contant bijdragen tijdens de jubileumdagen, maar ook gebruik maken van onderstaande doneerknop. 

Bedankt Rob, Bardo, Tjebbe en Martijn voor een kijkje in jullie keuken. De primeur zag ik niet aankomen en moet ik nog laten bezinken. Zeker is dat heel veel mensen jullie gaan steunen. Radio Tonka moet blijven. Zoals het is. Verbindend, vernieuwend, lokaal en uniek. Houdt Tonka in de ether!